Prawologia

W poszukiwaniu jednorożca, czyli jak znaleźć dobrego prawnika dla Twojego biznesu

Czy prawnicy to rzeczywiście przedstawiciele największej konspiracyjnej profesji przeciwko laikom, jak to zostało zgrabnie ujęte przez George’a Bernard’a Shaw’a? A prawo to gęsta i butwiejąca dżungla z zasadzkami czyhającymi za każdym omszałym pniem? Trudno jednoznacznie ocenić. Z pewnością jednak prawo, w aktualnym stadium rozwoju, jest już nazbyt rosochate i zdecydowanie wymagałoby stanowczego przycięcia przez racjonalnego ogrodnika. Skalę nadprodukcji prawa w Polsce uzmysłowisz sobie spoglądając, chociażby pobieżnie, na statystyki przygotowane przez Grant Thornton na stronie barometrprawa.pl. Wykreowano niemalże 45000 stron aktów prawnych! Jak się w takiej puszczy odnaleźć? I tutaj będziesz potrzebować doświadczonego przewodnika. Przewodnika dla Twojej wyprawy w głąb interioru. Owego prawnika. Dobrego prawnika, czyli Twojego wysoko wyspecjalizowanego (a nierzadko także wysokoopłacanego przy tym) pracownika koncepcyjno-techniczno-wykonawczego dla wdrożenia Twojego pomysłu i realizacji celów biznesowych, zabezpieczenia Twoich i Twojej firmy interesów, a więc przede wszystkim ochrony środków finansowych, zarządzania ryzykami prawnymi i takiego modelowania strategii, aby uniknąć w przyszłości potencjalnych procesów sądowych. Jak taką osobę znaleźć?

Dobry prawnik, czyli przystępny specjalista

Dobry prawnik to nie oksymoron. To nie luksus a standard, który klient biznesowy ma prawo żądać i otrzymywać. To osoba o probiznesowym i proklienckim podejściu, która doskonale zna realia, trendy i niuanse biznesu, któremu świadczy usługi doradztwa prawnego. Dobry prawnik to wysoce kompetentny specjalista w wąskiej dziedzinie z udokumentowanym doświadczeniem popartym sukcesami. Żaden omnibus, ani też poczciwy Pan Mecenas Złota Rączka, który poprowadzi każdą kategorię spraw od cywilnej, przez karną i administracyjną. Dobry prawnik to także człowiek, który posiada określone cechy osobowościowe i charakterologiczne.

Prawnik idealny dla biznesu

Klient biznesowy wymaga rezultatów. I z rezultatów rozlicza. Oczekuje, że prawnik będzie dostępny 24 godziny na dobę przez siedem dni w tygodniu. Odpowie natychmiast na e-mail z pytaniem. Będzie bezbłędny i rzetelny. Dokładny, wnikliwy i przewidujący w analizowaniu draft’u umowy z kontrahentem. Twardy w strategicznych negocjacjach. A przy tym głęboko oddany sprawie klienta i całkowicie przekonany o jej słuszności. Biznes oczekuje od prawnika, że ten zagwarantuje mu pewność, iż to jego interes jest najważniejszy, a cele biznesowe zabezpieczone.

Prawnik biznesowy to przede wszystkim mediator. Reprezentant nowej szkoły prawniczej, która odchodzi od procesu sądowego, przesadnego formalizmu, a jest elastyczna i ugodowa. Project manager, który specjalizuje się w zarządzaniu konfliktami, kryzysem i w zarządzaniu ryzykiem. Modeluje strategie postępowania, biorąc pod uwagę wiele czynników takich jak np. koszty, czas, zaangażowanie zasobów ludzkich, wpływ na potencjalne relacje biznesowe, ryzyka procesowe. To on pokazuje Klientowi różne perspektywy tego samego problemu. Strateg i analityk. Bardzo ważne w pracy prawnika biznesowego są także dobrze rozwinięte i wytrenowane umiejętności miękkie. Musi być autentycznym autorytetem. Budować dobre relacje. Mieć w sobie empatię. Prawnik przyszłości to ponadto orędownik nowoczesnych technologii, który poszukuje usprawnień i optymalizacji procesów, także w obszarze doradztwa prawnego.

Prawnik musi doskonale rozumieć potrzeby klienta. Wejść niemalże w jego buty, nie tracąc właściwego sobie obiektywizmu i dystansu. Być emocjonalnie zrównoważonym, a ponadto umiejętnie zarządzać emocjami i konfliktami stron. Rolą prawnika zewnętrznego lub tzw. in-house lawyer’a (prawnik wewnętrzny w przedsiębiorstwie) w biznesie jest nieustanne dbanie o to, aby dostosowywać rzeczywistość rynkowo-biznesową klienta do obowiązujących przepisów prawa i czuwać nad tym, aby standardy biznesowe jego klienta były zgodne w wymaganiami prawnymi. Taki prawnik jest zatem niczym jubiler. Traktuje klienta jak diament, z początku nieoszlifowany, choć stan ten ulega zmianie w miarę upływu czasu i pracy włożonej w obsługę klienta (obróbkę jubilerską). Nieustannie szlifuje krawędzie, dbając przy tym, aby zarówno jego fasety jak i ogólna konstytucja, były nieskazitelne, bez żadnej rysy, która mogłaby spowodować trwałe uszkodzenia, a w konsekwencji obniżyć wartość.

Na co zwrócić szczególną uwagę?

Szukając idealnego prawnika dla Twojego biznesu zalecam przeprowadzenie pogłębionego research’u. Zweryfikuj swojego potencjalnego kandydata pod kątem poniższych punktów i ustal jasne reguły gry już na początku współpracy:

  1. obszar specjalizacji — kwestią zasadniczą jest wiedzieć kogo szukasz — radcy prawnego, adwokata (zasadniczo te dwie profesje posiadają taki sam zakres uprawnień), doradcy restrukturyzacyjnego (doradztwo restrukturyzacyjne i upadłościowe, np. zagrożenie niewypłacalnością), rzecznika patentowego (kwestie dot. własności przemysłowej, np. znaki towarowe), doradcy podatkowego (optymalizacja podatkowa);
  2. praktyka — lata doświadczenia w praktykowaniu w zakresie wybranej specjalizacji, statystyki spraw sądowych, (przy czym musisz pamiętać, że dawne wyniki, nie są gwarancją przyszłych rezultatów);
  3. sposób komunikacji z klientem — rozumiem poprzez to zarówno kwestie komunikacji interpersonalnej, ale także cały aparat administracyjno — techniczny tzw. business support — współpracujący zespół prawników, sekretariat, które niezależnie od absencji prawnika zawsze zagwarantują udzielenie klientowi informacji o stanie sprawy i podejmowanych czynnościach, w tym ustalenie osoby do bieżących kontaktów, jeśli inna od prawnika, wskazanie numeru telefonu i adresu e-mail, ustalenie w jakim terminie klient uzyska odpowiedź na skierowane zapytania, w jaki sposób prawnik będzie informować klienta o przedsiębranych w jego sprawie czynnościach, wpływających pismach procesowych z sądu lub od strony przeciwnej, pismach wnoszonych do sądu, terminach rozpraw, bieżącym toku sprawy, w jaki sposób będzie udostępniane klientowi ogólne sprawozdanie z przedsiębranych czynności, dobrą praktyką byłby dedykowany system, w którym Klient może na bieżącą monitorować postępy prawnika nad jego sprawą — w innym przypadku dobrze jest prowadzić dziennik sprawy, wpisując daty podejmowanych czynności, kontakt ze strony prawnika i wszystko to, co dotyczy sprawy, otrzymane od prawnika instrukcje, przekazane prawnikowi dokumenty. Dobrą praktyką jest także każdorazowe wysyłanie wiadomości e-mail (tzw. follow-up) po bezpośrednim kontakcie (np. spotkaniu, rozmowie telefonicznej) z podsumowaniem poczynionych ustaleń i dalszych kroków postępowania;
  4. język i estetyka tworzonych dokumentów - prawnik to osoba, która bierze odpowiedzialność za słowo, a strukturyzowanie dokumentów zawsze poprzedza praca koncepcyjna. Prawnika dyskredytuje niechlujny sposób sporządzania dokumentów i posługiwanie się niepoprawnym, błędnym lub nieprecyzyjnym językiem w pismach;
  5. kwestie dotyczące prowadzenia sprawy — czy wybrany przez nas prawnik będzie prowadził sprawę osobiście, czy też zleci jej prowadzenie innym osobom — aplikantom, młodszym prawnikom, innemu radcy prawnemu lub adwokatowi. Ciągła substytucja (tj. ustanowienie dalszych pełnomocników) i nieustanne przekazywanie sprawy jest niewskazane, wydłuża bowiem czas procedowania i zwiększa ryzyko pomyłki, czy niedopatrzenia.  To także kwestia zaufania, jakim Klient obdarza tę jedną, wybraną osobę. Złamanie tej zasady może doprowadzić do kryzysu zaufania. Jest to szczególnie istotne, gdyż zawierzamy prawnikowi poufne informacje dotyczące naszego biznesu. Kolejną kwestią jest ustalenie tzw. milestone (kamieni milowych) w sprawie oraz tego, w jaki sposób będziesz mierzyć rezultaty i rozliczać z efektów. W przypadku rozpraw sądowych i prowadzonego procesu, oczekuj ponadto przedstawienia kopii protokołów (transkrypcji oraz zapisu dźwięku i obrazu), aby weryfikować rzeczywiście podejmowane przez prawnika działania z sygnalizowanymi. Ustal maksymalne, a tym samym nieprzekraczalne terminy na odpowiedź, przygotowanie dokumentu, opinii, raportu. Jasno komunikuj prawnikowi swoje oczekiwania;
  6. język obcy — zweryfikuj znajomość pożądanego języka, jeżeli z uwagi na element transgraniczny Twojego biznesu będzie konieczna komunikacja w tym języku;
  7. wynagrodzenie — ustal sposób obliczania honorarium — tj. ryczałt za obsługę prawną, od konkretnej sprawy, jeżeli godzinowo — wyjaśnij kwestię dokładności wypełniania time sheet, uwzględniając raportowanie dotyczące czasu poświęconego na poszczególne czynności (praca koncepcyjna, administracja, edycja dokumentu) — tj. activity tracking; a ponadto uzgodnij kwestię ewentualnej success fee (tj. dodatkowe honorarium za pomyślny wynik sprawy);

art. 36 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego

1. Wynagrodzenie radcy prawnego obejmuje honorarium i wydatki. Wysokość wynagrodzenia lub sposób jego ustalenia powinny zostać uzgodnione z klientem przed przystąpieniem do świadczenia pomocy prawnej.
2. Wysokość honorarium powinna być ustalana z uwzględnieniem koniecznego nakładu pracy, wymaganej specjalistycznej wiedzy, umiejętności i odpowiedniego doświadczenia, stopnia trudności i złożoności sprawy, jej precedensowego bądź nietypowego charakteru, miejsca i terminu świadczenia usługi lub innych szczególnych warunków wymaganych przez klienta, znaczenia sprawy dla klienta, odpowiedzialności wiążącej się z prowadzeniem sprawy, utraty lub ograniczenia możliwości pozyskania innych klientów oraz rodzaju więzi z klientem.
3. Radcy prawnemu nie wolno zawierać z klientem umowy, na mocy której klient zobowiązuje się zapłacić honorarium za prowadzenie sprawy wyłącznie w razie osiągnięcia pomyślnego jej wyniku, chyba że co innego stanowią przepisy prawa. Dopuszczalna jest natomiast umowa, która przewiduje dodatkowe honorarium za pomyślny wynik sprawy, zawarta przed ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.
4. Radca prawny nie jest zobowiązany do ponoszenia za klienta opłat i wydatków w prowadzonej sprawie. Radca prawny nie ponosi odpowiedzialności za skutki prawne, jakie mogą powstać w następstwie ich nieuiszczenia.
5. Radcy prawnemu nie wolno wstrzymać wykonania czynności w prowadzonej sprawie z powodu nieotrzymania ustalonego honorarium lub jego części. Jednakże, jeśli klient go nie zapłaci – radca prawny może na tej podstawie wypowiedzieć zlecenie i pełnomocnictwo.

Ponadto zwróć uwagę na:

  • oferowane usługi dodatkowe — szkolenia, seminaria, treningi, warsztaty, przygotowanie klienta do strategicznych negocjacji, alerty prawne lub cykliczne newsletter’y informujące o zmianach w prawie w branży, w której operuje klient, tzw. due diligence (tj. audyt prawny przedsiębiorstwa);
  • prezentowane przez prawnika podejście do procesu sądowego — jaki jest stosunek prawnika do postępowania sądowego, czy na etapie tzw. early case assessment — tj. oceny sprawy przed wstąpieniem na drogę sądową, przedstawił Ci różne scenariusze działań wraz z analizą kosztów i symulacją zaangażowania innych zasobów, w tym w szczególności, czy dogłębnie rozważył zawarcie ugody przedsądowej.

Sygnały ostrzegawcze

Co powinno sprawić, że w Twojej głowie zapali się ostrzegawcza czerwona lampka?

  1. Prawnik, który nie potrafi jasno i przystępnie komunikować się z klientem, ponieważ używa prawniczego żargonu, skomplikowanych obcobrzmiących pojęć i nazw prawniczych instytucji, a nawet łaciny.
  2. Prawnik, który dominuje nad klientem, umniejszając jego pozycję i rolę, a tym samym bagatelizując rzeczywiste potrzeby i oczekiwania klienta.
  3. Prawnik, który tak zwyczajnie, po ludzku jest zarozumiały, a nawet przemawia przez niego pycha, wyniosłość i arogancja, których to cech odbiciem jest nie tylko masywne antyczne dębowe biurko i uzupełniająca ten obraz architektura wnętrz, ale także wewnętrzna pogarda dla przedsiębiorców postrzeganych zbiorczo jako nowobogaccy.

Kiedy wiesz, że źle wybrałeś

Zły prawnik występuje w kilku typach. Typ pierwszy to tzw. olewacz. Bierze pieniądze, a pomimo to rozwleka wszelkie sprawy i zadania w czasie. Typ drugi to tzw. celebryta, nieustannie wskazuje na swoje koneksje w środowisku sędziowskim lub prokuratorskim, powołuje się na bliskie kontakty z przedstawicielami wymiaru sprawiedliwości, z którego to środowiska się ponoć wywodzi. Oczywiście z owych zażyłości żadna ekwiwalentna korzyść dla klienta nie wynika, a walory etyczne takiego zachowania lepiej przemilczeć. Takie zachowanie wywołuje wręcz niesmak i poczucie braku rzeczywistej sprawiedliwości. A tym samym pogłębia w społeczeństwie wrażenie upadku etosu wśród reprezentantów zawodów prawniczych i uwypukla kryzysy etyk zawodowych. Trzeci typ to tzw. gawędziarz, który dużo mówi, wiele obiecuje, ale nie robi nic, co do sukcesu choćby go przybliżało, pozoruje jedynie ruch, a gdy pojawia się na sali drze szaty i kładzie się rejtanem w obronie Klienta podczas, gdy już wszystko dawno zostało rozstrzygnięte w pismach procesowych. Czwarty typ to tzw. autokrata, kwestie biznesowe są już uzgodnione, obydwie strony uważają za zamknięte toczące się negocjacje, jest obustronna zgoda na wypracowane warunki kontraktu, a ten wciąż jeszcze bije pianę i wtrąca się do sprawy hamując jej procedowanie. Zdarza się, że wtrąca odautorskie wstawki na wynegocjowanych już kontraktach, nie odnotowując wprowadzonych zmian na didaskaliach. Takim działaniem wzbudza niechęć i podejrzliwość oraz rujnuje zaufanie drugiej strony, która słusznie może poczuć się oszukana na mecie. Należy go zdecydowanym ruchem odsunąć od sprawy. Poprawne, partnerskie relacje biznesowe są ważniejsze niż zaspokojony ambicjonalnie prawnik. Piąty typ to tzw. cynik. Pogardza klientem, jego biznesem, uważa go za nowobogackiego, gorszego, może mniej inteligentnego, wykształconego, czy obytego. Ale w głębi serca jest sfrustrowany sukcesem klienta. Smutne, ale rzeczywiste. I, o zgrozo, prawdziwe. Taka osoba wprowadza złą energię do biznesu. Arogancki, egotyczny i z góry patrzący na innych. To nie jest dobry partner dla biznesu. Szósty typ to tzw. ciapa. Generalnie wszyscy mogą wejść mu na głowę. Nie panuje nad sytuacją. Obsługuje klientów z pozycji na kolanach. Czuje strach wobec dużych podmiotów z którymi współpracujesz lub mógłbyś współpracować, a więc z pewnością ugnie się jak Jabłoń Papierówka pod naporem gradu przed ostrzałem argumentów strony przeciwnej. Taka osobowość nie sprzyja budowaniu relacji win-win.

A więc to jest zły prawnik i co teraz

Kiedy wiesz, że źle wybrałeś? Doskonale widoczne jest to w trakcie procesu sądowego. Tak naprawdę już po pierwszym piśmie klient może się zorientować o kompetencjach i umiejętnościach prawnika. Nie zawsze jednak do sądu zmierzamy. I słusznie.

Musisz mieć na uwadze, że adwokat, czy też radca prawny nie ponosi odpowiedzialności za rezultat sprawy, jest jednakże zobligowany do starannego i rzetelnego działania na rzecz swojego Klienta (tzw. należyta staranność).

Jeżeli prawnik popełnił błąd w sztuce (tj. świadczył wadliwą pomoc prawną), przysługuje Ci prawo skorzystania z obowiązkowego ubezpieczenia OC np. adwokatów albo radców prawnych. Ponadto przewinienia dyscyplinarne adwokatów i radców prawnych należy zgłaszać odpowiednio do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej albo do Okręgowej Izby Radców Prawnych.

art. 43 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego

Na żądanie klienta radca prawny powinien poinformować go o posiadanym ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone przy wykonywaniu zawodu oraz o organie przyjmującym skargi na działalność zawodową.”

Poniżej dla przykładu, to, czego radca prawny nie powinien robić:

art. 32 Kodeksu Etyki Radcy Prawnego

Zakazane jest informowanie sprzeczne z prawem, dobrymi obyczajami lub naruszające godność zawodu radcy prawnego, a w szczególności:
1) niezgodne z rzeczywistością lub wprowadzające w błąd;
2) naruszające tajemnicę zawodową;
3) ograniczające klientowi swobodę wyboru, polegające na powoływaniu się na osobiste wpływy lub znajomości, wykorzystywaniu łatwowierności lub przymusowego położenia, nadużyciu zaufania, wywieraniu presji, udzielaniu nierzetelnych obietnic lub gwarancji;
4) narzucające się, w szczególności poprzez naruszenie sfery prywatności;
5) zawierające bezpośrednie porównywanie jakości czynności zawodowych z czynnościami innych, możliwych do identyfikacji osób;
6) zawierające wykaz klientów lub dane umożliwiające ich identyfikację – o ile nie wyrazili na to zgody; radca prawny nie może jednak informować o klientach oraz o prowadzonych w ich imieniu sprawach karnych, karnych skarbowych, o wykroczenia, rodzinnych i opiekuńczych.

Tutaj znajdziesz Kodeks Etyki Radcy PrawnegoKodeks Etyki Adwokackiej.

Gdzie szukać?

Znalezienie idealnego prawnika to wyzwanie. Utrudnione tym bardziej, że funkcjonuje w tych zawodach (regulowanych) zakaz reklamy. Metody stosowane popularnie to research internetowy, marketing szeptany (a więc polecenia, rekomendacje od partnerów biznesowych), śledzenie popularnych rankingów prawników oraz skierowanie się na portale przygotowane przez korporacje prawnicze (np. radców prawnych, czy adwokatów) oraz portale powstałe z inicjatywy prywatnej (np. specprawnik.pl). Pomocne mogą okazać się także testymoniale i referencje na stronie internetowej kancelarii.

Podsumowanie

W poszukiwaniach idealnego prawnika dla Twojego biznesu licz się z tym, że będziesz zmieniać do skutku, aż znajdziesz odpowiadającego Tobie doradcę. Jedno jest pewne. Droga ta jest długa a działania profilaktyczne są tańsze i bardziej efektywne niż działania po fakcie w obliczu kryzysu, czyli nadciągającej burzy z piorunami (postępowania sądowego).

W ramach podsumowania poniższa anegdota.

Prawnicy (…) często wykorzystują swoją pozycję. Stworzyli nawet zupełnie nowy język, którego laicy nie rozumieją, aby przekonać nas, że posiedli wiedzę niedostępną ogółowi. (…) Czy słyszeliście o prawniku, który umarł i poszedł do nieba? Nie, to jeszcze nie puenta. Święty Piotr mówi do niego: Witamy! Jesteśmy bardzo podekscytowani twoim przybyciem. Nigdy wcześniej nie mieliśmy do czynienia ze studwudziestopięcioletnim prawnikiem! Prawnik na to: Ależ ja mam dopiero trzydzieści dziewięć lat! W takim razie musiała nastąpić jakaś pomyłka – mówi zafrasowany święty Piotr – gdy zsumowaliśmy liczbę godzin pracy na wystawionych przez ciebie rachunkach, wyszło nam, że musisz mieć przynajmniej sto dwadzieścia pięć lat.”

R. Dawson, Sekrety udanych negocjacji

A może jesteś ciekawy jak wygląda kształcenie i przygotowanie do zawodu przyszłych prawników? Zajrzyj tutaj.

Polecane posty